Przedstawiamy słownik przydatnych pojęć związanych z biurokracją i budową Parlamentu Europejskiego.
Liczymy, że będzie on przydatny dla wielu zainteresowanych działalnością PE.

Źródło: oficjalna strona PE: www.europarl.europa.eu

 

 

BIAŁE KSIĘGI

Białe księgi Komisji to dokumenty zawierające propozycje działań UE w określonej dziedzinie. W niektórych przypadkach sporządzane są w następstwie zielonej księgi opublikowanej w celu uruchomienia procesu konsultacji na szczeblu europejskim. Gdy biała księga zostanie przychylnie przyjęta przez Radę, na jej podstawie może powstać program działań Unii w danej dziedzinie.

 

 

COREPER
Jest to komitet działający w ramach Rady, złożony ze stałych przedstawicieli państw członkowskich, który wykonuje prace przygotowawcze w stosunku do prac Rady. W skład COREPER I wchodzą zastępcy stałych przedstawicieli, zaś w skład COREPER II – stali przedstawiciele w randze ambasadorów.

 

 

DECYZJA
Decyzja ma moc wiążącą dla podmiotów, do których jest skierowana (jak np. państwo UE lub indywidualne przedsiębiorstwo), i stosuje się ją bezpośrednio.

 

DYREKTYWA

Dyrektywa jest aktem ustawodawczym określającym cel do osiągnięcia przez wszystkie państwa UE, pozostawia jednak poszczególnym państwom członkowskim wybór metody.

 

DZIENNIK URZĘDOWY
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej (Dz.U.) zawiera akty prawne, informacje, komunikaty i wyniki wstępnych prac ustawodawczych UE. Jest publikowany każdego dnia roboczego we wszystkich językach urzędowych UE. Tylko akty prawne opublikowane w Dz.U. mają moc wiążącą.

 

 

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

Europejski Bank Centralny (EBC) zarządza wspólną walutą UE – euro – i stara się zapewniać stabilność cen w UE. Odpowiada za kształtowanie i wdrażanie polityki gospodarczej i walutowej UE. Jest jedną z 7 instytucji UE.

 

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY
Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) wspiera projekty w państwach UE oraz dokonuje inwestycji w przyszłych państwach członkowskich i w krajach partnerskich. EBI pozyskuje pieniądze raczej na rynkach kapitałowych niż z budżetu UE i udziela pożyczek na korzystnych warunkach z przeznaczeniem na projekty zgodne z celami polityki UE. Jest własnością 28 państw członkowskich UE.

 

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny to organ konsultacyjny UE liczący 353 członków, reprezentujących społeczeństwo obywatelskie, pracodawców i pracowników. Konsultacje z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym wymagane są w ramach procesu decyzyjnego UE w dziedzinie polityki gospodarczej i społecznej.

 

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
Europejski Trybunał Obrachunkowy kontroluje finanse UE. Jego rolą jest usprawnianie zarządzania finansowego UE oraz prowadzenie sprawozdawczości dotyczącej wykorzystania finansów publicznych.
Jest jedną z 7 instytucji UE.

 

 

GRUPA DS. STOSUNKÓW MIĘDZYINSTYTUCJONALNYCH
Organ Komisji odpowiedzialny za koordynowanie stosunków politycznych, ustawodawczych i administracyjnych z pozostałymi instytucjami, w szczególności z Parlamentem Europejskim i Radą. Zasiadają w niej przedstawiciele wszystkich gabinetów komisarzy zajmujący się monitorowaniem spraw międzyinstytucjonalnych.

 

GRUPA POLITYCZNA
Posłowie do PE organizują się nie według przynależności państwowej, a według przynależności politycznej. Obecnie w Parlamencie Europejskim działa 7 grup politycznych. Każdy poseł może należeć wyłącznie do jednej grupy politycznej. Niektórzy posłowie do Parlamentu Europejskiego nie należą do żadnej grupy politycznej – są to posłowie niezrzeszeni.

 

 

INICJATYWA OBYWATELSKA
W ramach inicjatywy obywatelskiej milion obywateli z co najmniej jednej czwartej państw członkowskich UE może zwrócić się do Komisji Europejskiej o zaproponowanie nowych przepisów w dziedzinach podlegających jej kompetencji.

 

 

JEDNOMYŚLNOŚĆ (w Radzie)
Zasada jednomyślności zakłada, że na przyjęcie wniosku muszą zgodzić się wszystkie państwa członkowskie skupione w Radzie. Od chwili wejścia w życie Traktatu z Lizbony tylko w ograniczonej liczbie obszarów polityki, uznawanych za newralgiczne, wymagana jest jednomyślność.

 

JĘZYK URZĘDOWY
W UE obowiązują 24 języki urzędowe: angielski, bułgarski, chorwacki, czeski, duński, estoński, fiński, francuski, grecki, hiszpański, irlandzki, litewski, łotewski, maltański, niderlandzki, niemiecki, polski, portugalski, rumuński, słowacki, słoweński, szwedzki, węgierski i włoski. Całe prawodawstwo UE publikowane jest we wszystkich językach urzędowych.

 

 

KOMISARZ
W skład Komisji Europejskiej wchodzą komisarze, z których każdy odpowiada za określoną dziedzinę polityki przydzieloną mu przez przewodniczącego Komisji. Obecnie urzęduje 28 komisarzy – po jednym z każdego państwa członkowskiego i tworzą Kolegium Komisarzy

 

KOMISJA EUROPEJSKA
Komisja Europejska (KE) jest organem wykonawczym UE i reprezentuje interesy UE jako całości. Proponuje nowe akty prawne UE i zapewnia ich prawidłowe stosowanie. Jest jedną z 7 instytucji UE.

 

KOMISJA W PARLAMENCIE EUROPEJSKIM
20 stałych komisji parlamentarnych sporządza, poprawia i przyjmuje wnioski ustawodawcze, nad którymi następnie głosuje PE w pełnym składzie podczas sesji plenarnych. Skład komisji jest odzwierciedleniem składu politycznego Parlamentu. PE może powoływać podkomisje, tymczasowe komisje specjalne oraz oficjalne komisje śledcze.

 

KOMISJA ZAANGAŻOWANA
Jeżeli sprawa, która ma być poddana pod dyskusję w Parlamencie, niemal w równym stopniu podlega kompetencji dwóch lub więcej komisji lub też gdy elementy tej sprawy podlegają kompetencji dwóch lub więcej komisji, jedna z komisji uzyskuje status komisji przedmiotowo właściwej, zaś pozostałe – komisji zaangażowanych. Komisja przedmiotowo właściwa i komisja zaangażowana pracują według wspólnie uzgodnionego harmonogramu, sprawozdawcy informują się nawzajem i starają się porozumieć co do tekstów, które następnie przedstawią swoim komisjom, oraz co do stanowisk wobec poprawek. Dzielą się również obszarami kompetencji.

 

KOMITET POJEDNAWCZY
Komitet pojednawczy obraduje na etapie postępowania pojednawczego w ramach zwykłej procedury ustawodawczej. Składa się z równej liczby przedstawicieli państw członkowskich i posłów do Parlamentu Europejskiego (obecnie 28/28). Komitet odpowiada za sporządzenie wspólnego projektu, który jest przedstawiany Radzie i Parlamentowi do zatwierdzenia w trzecim czytaniu.

 

KOMITET REGIONÓW
Komitet Regionów to organ konsultacyjny UE liczący 353 członków, reprezentujących władze lokalne i regionalne. Konsultacje z Komitetem Regionów wymagane są w ramach procesu decyzyjnego UE w następujących dziedzinach: spójność gospodarcza i społeczna, transeuropejskie sieci infrastrukturalne, zdrowie, edukacja i kultura, polityka zatrudnienia, polityka społeczna, środowisko, szkolenie zawodowe i transport.

 

KONFERENCJA PRZEWODNICZĄCYCH
Konferencja Przewodniczących organizuje działalność Parlamentu i układa harmonogram prac ustawodawczych, podejmuje decyzje dotyczące zakresu zadań komisji i delegacji oraz członkostwa w nich, a także odpowiada za stosunki z innymi instytucjami UE, parlamentami państw członkowskich i krajami nienależącymi do UE. Składa się z przewodniczącego PE i przewodniczących grup politycznych.

 

KONSULTACJE SPOŁECZNE
W ramach konsultacji społecznych Komisja Europejska zwraca się do różnych zainteresowanych podmiotów – takich jak organy publiczne, organy państw członkowskich, przedsiębiorstwa, organizacje (prywatne), stowarzyszenia branżowe, obywatele – o wyrażenie opinii na temat proponowanego aktu ustawodawczego. Zwykle ma to formę kwestionariusza z pytaniami otwartymi i zamkniętymi.

 

KONTRSPRAWOZDAWCA (sprawozdawca-cień)
Kontrsprawozdawca to poseł do PE monitorujący prace nad danym zagadnieniem lub sprawozdaniem PE z ramienia grupy politycznej innej niż ta, do której należy sprawozdawca.

 

 

OPINIA (KOMISJI)
Komisja parlamentarna właściwa dla danej sprawy może zwrócić się do innych komisji o opinię. Przewodniczący i sprawozdawca komisji opiniodawczej są często zapraszani do udziału w posiedzeniach komisji przedmiotowo właściwej. Opinia ma często postać pisemnego sprawozdania.

 

OŚWIADCZENIE PISEMNE
Oświadczenie pisemne to tekst o długości najwyżej 200 słów, dotyczący kwestii należących do sfery działań Unii, przedkładany przez najwyżej 5 posłów do PE. Jeżeli oświadczenie takie zostanie podpisane przez większość posłów do PE, przekazuje się je instytucji, do której jest adresowane. Posłowie do PE mogą wykorzystywać oświadczenia pisemne w celu podjęcia lub wznowienia debaty nad zagadnieniami leżącymi w zakresie kompetencji UE.

 

 

PETYCJE DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
Wszyscy obywatele bądź mieszkańcy UE lub też przedsiębiorstwa, organizacje bądź stowarzyszenia mające siedzibę w UE mogą kierować do Parlamentu petycje we wszelkich sprawach podlegających kompetencji UE i bezpośrednio ich dotyczących. Dzięki takim petycjom Parlament Europejski może uwidocznić przypadki naruszania praw obywateli europejskich przez państwa członkowskie, władze lokalne lub inne instytucje.

 

POMARAŃCZOWA KARTKA
Nowy wniosek ustawodawczy przedstawiony przez Komisję Europejską trafia do parlamentów państw członkowskich. Jeżeli większość tych parlamentów uzna, że projekt aktu prawnego jest niezgodny z zasadą pomocniczości, Komisja musi ponownie przeanalizować wniosek. Jeżeli utrzyma wniosek, musi uargumentować swoje stanowisko w uzasadnionej opinii. Jeżeli Rada i Parlament zagłosują w pierwszym czytaniu przeciw wnioskowi, zostaje on odrzucony.

 

POMOCNICZOŚĆ
Zgodnie z zasadą pomocniczości UE podejmuje działanie jedynie wtedy, gdy działanie na szczeblu UE jest skuteczniejsze niż działanie na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym (nie dotyczy to dziedzin należących do zakresu wyłącznej kompetencji UE). Prowadzona jest stała kontrola w celu potwierdzenia, że działanie na szczeblu UE jest uzasadnione.

 

POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
Posłowie do Parlamentu Europejskiego są wybierani w wyborach bezpośrednich na 5-letnią kadencję.
766 posłów do Parlamentu Europejskiego reprezentuje obywateli UE.

 

POSIEDZENIE PLENARNE
Sesje plenarne Parlamentu odbywają się 12 razy w roku w Strasburgu, a oprócz tego organizowane są krótsze sesje plenarne w Brukseli. W sesjach plenarnych udział bierze wszystkich 766 posłów do Parlamentu Europejskiego; zgromadzenie plenarne przyjmuje stanowiska dotyczące kwestii politycznych.

 

PRAWO INICJATYWY
Przysługujące Komisji Europejskiej prawo inicjatywy uprawnia ją do przedstawiania wniosków ustawodawczych w sytuacjach, gdy jest to wyraźnie przewidziane w traktatach albo gdy Komisja uważa to za niezbędne. Również Rada i Parlament Europejski mogą zwrócić się do Komisji o przedstawienie wniosków.

 

PRAWO UE
Prawo UE dzieli się na prawo pierwotne i prawo wtórne. Traktaty (prawo pierwotne) stanowią podstawę wszystkich działań UE. Prawo wtórne – które obejmuje rozporządzenia, dyrektywy i decyzje – opiera się na zasadach i celach określonych w traktatach.

 

PREZYDENCJA RADY
Prezydencja Rady Unii Europejskiej jest sprawowana rotacyjnie w 6-miesięcznych okresach. Rada obraduje w 10 formacjach, z których każdej przewodniczy odpowiedni minister państwa członkowskiego sprawującego prezydencję; nie dotyczy to Rady do Spraw Zagranicznych, której stale przewodniczy wysoki przedstawiciel ds. polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

 

POSTĘPOWANIE POJEDNAWCZE
Postępowanie pojednawcze to trzeci i ostatni etap zwykłej procedury ustawodawczej. Ma miejsce wówczas, gdy Parlament i Rada nie zdołają dojść do porozumienia w sprawie wniosku ustawodawczego w pierwszych dwóch czytaniach. Delegacje Rady i Parlamentu starają się wypracować kompromis możliwy do zaakceptowania dla obu stron.

 

PRZEWODNICZĄCY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego przewodniczy sesjom plenarnym oraz posiedzeniom Konferencji Przewodniczących i Prezydium (w którego skład wchodzą wiceprzewodniczący PE). Przewodniczący reprezentuje Parlament w UE i na arenie międzynarodowej.

 

PUNKT A
W porządkach obrad Rady wyróżnia się punkty A i B. Punkty A to punkty, co do których osiągnięto porozumienie i które można przyjąć bez debaty. Nie wyklucza to możliwości wyrażenia opinii przez członków Rady lub Komisji, gdy dany punkt jest poddawany pod głosowanie.

 

PUNKT B
W porządkach obrad Rady wyróżnia się punkty A i B. Punkty B to punkty, co do których nie ma porozumienia i które zostaną poddane pod debatę. Często dotyczą one kwestii trudnych politycznie.

 

 

RADA EUROPEJSKA

Na forum Rady Europejskiej zbierają się szefowie państw lub szefowie rządów państw członkowskich UE. Podejmuje ona decyzje dotyczące szerokich priorytetów politycznych i ważnych inicjatyw. Nie posiada uprawnień ustawodawczych. Jest jedną z 7 instytucji UE.

 

RADA UNII EUROPEJSKIEJ
Rada Unii Europejskiej, powszechnie nazywana „Radą” (poprzednio „Radą Ministrów”), reprezentuje rządy państw członkowskich UE. Wraz z Parlamentem Europejskim Rada przyjmuje akty prawne proponowane przez Komisję Europejską. Jest jedną z 7 instytucji UE.

 

ROZMOWY TRÓJSTRONNE
Nieformalne posiedzenia, w których uczestniczą Parlament Europejski, Rada i Komisja. Ich celem jest osiągnięcie porozumienia (co do pakietu poprawek lub co do brzmienia przepisów) możliwego do zaakceptowania przez Parlament i Radę.

 

ROZPORZĄDZENIE
Rozporządzenie jest aktem prawnym UE stosowanym bezpośrednio i mającym moc wiążącą we wszystkich państwach członkowskich. Rządy państw członkowskich nie muszą podejmować działań w celu wdrożenia rozporządzeń UE.

 

 

SEKRETARZ GENERALNY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
Najwyższy rangą urzędnik Parlamentu, odpowiedzialny za administrację Parlamentu. Zapewnia sprawny przebieg prac parlamentarnych pod przewodnictwem przewodniczącego i Prezydium. Wraz z przewodniczącym podpisuje wszystkie akty przyjmowane wspólnie przez Parlament i Radę.

 

SEKRETARZ GENERALNY RADY
Szef Sekretariatu Generalnego Rady, obsługującego Radę i Radę Europejską. Wraz z przewodniczącym Rady podpisuje wszystkie akty przyjmowane wspólnie przez Parlament i Radę.

 

SPRAWOZDANIE
Gdy wniosek Komisji Europejskiej trafia do komisji parlamentarnej, komisja ta wyznacza sprawozdawcę, powierzając mu sporządzenie sprawozdania, które zazwyczaj składa się z poprawek do wniosku, krótkich uzasadnień poszczególnych poprawek i ogólnego uzasadnienia całego sprawozdania, oraz obejmuje ocenę skutków finansowych wniosku i jego zgodności z długoterminowym budżetem.

 

SPRAWOZDANIE Z WŁASNEJ INICJATYWY
Oprócz sprawozdań ustawodawczych komisje parlamentarne mogą sporządzać sprawozdania z własnej inicjatywy dotyczące zagadnień wchodzących w zakres ich kompetencji. Sprawozdania te mogą służyć szerszemu uświadomieniu danego problemu.

 

 

TRAKTAT O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (TFUE)
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) ma swoje źródło w traktacie rzymskim, który został przyjęty w 1958 r., jednak od tego czasu uległ licznym zmianom. Traktat ten szczegółowo określa organizację i funkcjonowanie UE. Jest jednym z dwóch głównych traktatów, na których obecnie opiera się UE.


TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (TUE)
Traktat z Maastricht, obowiązujący od 1993 r., został zmieniony i nazwany „Traktatem o Unii Europejskiej” na mocy Traktatu z Lizbony. Ustanawia UE jako podmiot prawny, określa jej wartości, cele, instytucje i kompetencje. Jest jednym z dwóch głównych traktatów, na których obecnie opiera się UE.

 

TRAKTAT Z AMSTERDAMU
Traktat z Amsterdamu wszedł w życie z dniem 1 maja 1999 r. Jego celem była reforma instytucji UE przygotowująca na przystąpienie kolejnych państw członkowskich w przyszłości. Traktatem z Amsterdamu zmieniono traktaty o UE i EWG, zmodyfikowano ich wewnętrzną numerację i skonsolidowano je oraz poszerzono zakres stosowania procedury współdecyzji.

 

TRAKTAT Z LIZBONY
Traktat z Lizbony wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2009 r. W Traktacie z Lizbony PE uzyskał większe uprawnienia, zmieniono procedury głosowania w Radzie, wprowadzono inicjatywę obywatelską, utworzono stanowisko stałego przewodniczącego Rady Europejskiej, nowe stanowisko wysokiego przedstawiciela do spraw zagranicznych, nową służbę dyplomatyczną UE oraz sprecyzowano zakres uprawnień UE, uprawnień państw członkowskich UE i uprawnień dzielonych. Procedurę współdecyzji przemianowano na „zwykłą procedurę ustawodawczą” i zwiększono liczbę dziedzin, do których procedura ta jest stosowana.

 

TRAKTAT Z NICEI
Traktat z Nicei wszedł w życie z dniem 1 lutego 2003 r. Jego celem była reforma instytucji, tak aby UE mogła skutecznie funkcjonować po osiągnięciu liczby 25 państw członkowskich. Określono w nim metody zmiany składu Komisji i zmodyfikowano system głosowania w Radzie.

 

TRAKTAT Z MAASTRICHT
Traktat z Maastricht (Traktat o Unii Europejskiej) wszedł w życie z dniem 1 listopada 1993 r. Ustanowił Unię Europejską (wcześniej UE określano nazwą „Wspólnoty Europejskie”), wprowadził procedurę współdecyzji, a także współpracę rządów UE w dziedzinie obrony oraz sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Utorował drogę unii gospodarczej i walutowej oraz wprowadził elementy unii politycznej (obywatelstwo, wspólna polityka zagraniczna i wewnętrzna).

 

TRAKTATY
Traktat to wiążąca umowa między państwami członkowskimi UE. Określa cele UE, reguły dotyczące instytucji UE, sposoby podejmowania decyzji oraz stosunki między UE a jej państwami członkowskimi.

 

TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ
Trybunał Sprawiedliwości dokonuje wykładni prawa UE i zapewnia jego jednolite stosowanie we wszystkich państwach członkowskich. Rozstrzyga też spory prawne między rządami UE, osobami fizycznymi, przedsiębiorstwami lub organizacjami a instytucjami UE. Jest jedną z 7 instytucji UE.

 

 

WIĘKSZOŚĆ BEZWZGLĘDNA (w Parlamencie Europejskim)
Większość bezwzględna to większość ogółu posłów do Parlamentu Europejskiego (w tym posłów nieobecnych lub niebiorących udziału w głosowaniu). Przy obecnej liczbie 766 posłów do Parlamentu Europejskiego próg większości bezwzględnej wynosi 384 głosów.

 

WIĘKSZOŚĆ KWALIFIKOWANA W RADZIE
Większość kwalifikowana w Radzie to 260 z 352 głosów (73,91%) oraz poparcie większości państw członkowskich. Każde państwo członkowskie może też wystąpić o sprawdzenie, czy oddane głosy za odpowiadają co najmniej 62% ogółu ludności UE. W dniu 1 listopada 2014 r. w życie wejdą nowe przepisy, zgodnie z którymi większość kwalifikowaną stanowić będzie co najmniej 55% państw członkowskich – co najmniej 15 państw – reprezentujących co najmniej 65% ludności UE. Mniejszość blokującą mogą utworzyć co najmniej 4 państwa członkowskie.

 

WIĘKSZOŚĆ ZWYKŁA (w Parlamencie Europejskim)
W przypadku głosowania większością zwykłą wniosek uznaje się za przyjęty, jeżeli liczba głosów za jest wyższa niż liczba głosów przeciw.

 

WSPÓLNE POSIEDZENIA KOMISJI
Jeżeli sprawa poddawana pod debatę w Parlamencie nie może zostać skierowana do jednej komisji przedmiotowo właściwej, gdyż wyraźnie należy do zakresu kompetencji więcej niż jednej komisji, odpowiedni sprawozdawcy sporządzają jeden projekt sprawozdania, nad którym zainteresowane komisje głosują wspólnie, pod wspólnym przewodnictwem przewodniczących tych komisji.

 

 

ZMIENIONY WNIOSEK (wniosek Komisji Europejskiej po pierwszym czytaniu w PE)
Między pierwszym czytaniem w Parlamencie a pierwszym czytaniem w Radzie Komisja może zmienić swój wniosek w celu uwzględnienia poprawek Parlamentu, które jej zdaniem udoskonalają pierwotny wniosek i/lub mogą ułatwić porozumienie między Parlamentem a Radą.


ZWYKŁA PROCEDURA USTAWODAWCZA
W ramach zwykłej procedury ustawodawczej (poprzednio nazywanej „procedurą współdecyzji”) Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej wspólnie podejmują decyzje dotyczące szerokiego zakresu dziedzin (np. zarządzanie gospodarcze, imigracja, energia, transport, środowisko i ochrona konsumentów). Obecnie w ten sposób przyjmowana jest większa część prawodawstwa UE.

 

 

ŻÓŁTA KARTKA
Nowy wniosek ustawodawczy przedstawiony przez Komisję Europejską trafia do parlamentów państw członkowskich. Jeżeli jedna trzecia z nich uzna, że projekt aktu prawnego jest niezgodny z zasadą pomocniczości, Komisja musi go ponownie przeanalizować i zadecydować, czy go utrzyma, poprawi, czy też wycofa, oraz uzasadnić swoją decyzję.